Lorm polega na kreśleniu linii lub stawianiu punktów na dłoni. Może to być jej wewnętrzna bądź zewnętrzna strona. Ręka może być prawa lub lewa. Piszemy jednym palcem albo - gdy osiągniemy już dużą biegłość - wszystkimi na raz.

Jest to alfabet stworzony przez głuchoniewidomego dla głuchoniewidomych i stanowi uniwersalną metodę komunikacji, wspólną dla nich wszystkich. Jako podstawowy lub przejściowy sposób porozumiewania się, jest to najbardziej praktyczny ze wszystkich używanych w środowisku, i znanych mi z praktyki, form komunikacji dotykowej. Zalety lorma są dobrze sprawdzone przez wiele pokoleń głuchoniewidomych. Niestety w Polsce to ciągle nowość, a nowości często się boimy i im nie ufamy.

W Szwajcarii, Czechach, Niemczech, Austrii i Belgii słowo "LORM" mieści się od dawna w podstawowym słowniku każdej osoby głuchoniewidomej i jej bliskich, jak również instruktorów, nauczycieli, tłumaczy-przewodników, wolontariuszy oraz studentów pedagogiki specjalnej. Alfabet poznałam w Szwajcarii, gdzie, z tamtejszymi głuchoniewidomymi spędziłam w sumie ponad pół roku. Tam, stosując lorma codziennie w praktyce, przez średnio dziesięć godzin dziennie, mogłam porównać go z innymi, znanymi mi i stosowanymi od kilkunastu już lat pracy, metodami. Przekonałam się do niej tak bardzo, że nie wyobrażam sobie, by polscy głuchoniewidomi mogliby jej nie poznać. Wprowadzenie tego nowego w Polsce, a znanego od pół wieku sposobu porozumiewania się głuchoniewidomych stało się jednym ze szczegółowych celów TPG .

Idea nauki lorma rozszerza się u nas coraz bardziej, co niezwykle mnie cieszy. Wiele osób głuchoniewidomych poznało już lorma - w Krakowie, Wrocławiu, Białymstoku, Łodzi, Lublinie, Szczecinie, Poznaniu, Bytomiu, Warszawie. Oprócz głuchoniewidomych są w tym członkowie ich rodzin, tłumacze-przewodnicy, studenci. Wciąż jednak daleko nam do sytuacji, jaką spotykamy w tej części Europy, która leży na zachód i południowy-zachód od Polski. Za granicą głuchoniewidomi już dawno wypracowali sytuację, której możemy im pozazdrościć. Alfabet dotykowy Lorma jest nieodłącznym elementem ich życia. Dla tych, którzy nie widzą i nie słyszą, a opanowali język pisany jest to zwykle podstawowy sposób porozumiewania się. Przy dużym doświadczeniu staje się on niewiarygodnie szybki i skuteczny. Bardzo ważny jest też fakt, iż sami głuchoniewidomi - ci od urodzenia niesłyszący, jak i ci od urodzenia niewidomi - uznają lorma za jedyną neutralną metodę łączącą ich dwa różne światy. Nie "faworyzuje" on żadnego ze środowisk. Za pomocą lorma rozmawiają ze sobą wreszcie bez pomocy tłumaczy.

• prostota,
• małe ryzyko błędu,
• szybkie tempo przekazu,
• wzajemna komunikacja największej liczby osób głuchoniewidomych,
• komfort pracy tłumaczy.

Zygzaki i plątanina linii. Pierwsze wrażenie jest z pewnością takie, że to bardzo trudne zadanie nauczyć się lorma. Nic bardziej mylnego - skomplikowany rysunek oznacza tyle, że litery bardzo różnią się od siebie, więc w efekcie łatwiej jest je zapamiętać!

Samogłoski

Ułożone są w kolejności alfabetycznej, każdej literze odpowiada jeden punkt na opuszku konkretnego palca:

A:

kciuk,

E:

wskazujący,

I:

środkowy,

O:

serdeczny,

U:

mały,

oraz Y to linia pozioma, przecinająca palce w połowie, poczynając od wskazującego aż do małego

Spółgłoski

T B D G H: linie prowadzone są wzdłuż palców - od opuszków w dół aż do nasady palców:

T:

wzdłuż kciuka (po angielsku thumb),

B:

wzdłuż palca wskazującego,

D:

wzdłuż palca środkowego (długiego, dużego),

G:

wzdłuż palca serdecznego, na którym zwykle nosi się obrączkę (g jak "gold"),

H:

wzdłuż palca małego

Pozostałe spółgłoski:

F:

ściskamy równocześnie dwa złożone palce - wskazujący i środkowy, w okolicach opuszków

L:

długa linia prowadzona od czubka palca środkowego przez całą dłoń

P:

linia od nasady kciuka wzdłuż krawędzi palca wskazującego (ruch kojarzy się z pistoletem)

J:

jednokrotne ściśnięcie końcówki palca środkowego

S:

małe kółko narysowane na wewnętrznej części dłoni (przypomina symbol słońca)

K:

dotknięcie równocześnie końcami czterech palców wnętrza dłoni (jak 4 nogi krowy)

C:

jeden punkt u nasady dłoni

Z:

linia skośna, od nasady kciuka do nasady palca małego

R:

kilkakrotne uderzanie palcami wnętrza dłoni (kojarzy się z rytmem, ruchem)

V:

jeden punkt u nasady kciuka

W:

dwa punkty u nasady kciuka (nasada kciuka jest na "wzgórzu")

M:

jeden punkt pod palcem małym (mini)

N:

jeden punkt po przeciwnej stronie wnętrza dłoni, pod palcem wskazującym

X:

linia pozioma poniżej nasady dłoni

Q:

długa linia wzdłuż zewnętrznej krawędzi dłoni, od nasady dłoni w stronę opuszka palca małego

Znaki polskie

Ą, Ę, Ć, Ń, Ó:

mała pionowa kreseczka (jak przecinek) w miejscu danej litery

Ł:

długa linia jak przy L, ale rysowana w odwrotnym kierunku, od nasady dłoni do opuszka palca

Ś:

kółko jak S + mała pionowa kreseczka na środku dłoni

Ź:

linia skośna jak Z + mała pionowa kreseczka na środku dłoni

Ż:

linia skośna jak Z + kropka na środku dłoni

Dwuznaki

CH:

dwie linie skośne, jak duże X, przecinające się na środku dłoni

SZ:

ściśnięcie równocześnie wszystkich palców oprócz kciuka (dużo palców, jak szkoła)

CZ:

postawienie równocześnie dwóch punktów u nasady dłoni, w miejscu C

RZ:

pociągnięcie wszystkimi palcami od nasady palców do nasady dłoni

DZ:

połączenie D z Z, ale bez odrywania dłoni, zbliżone do litery alfa

Sygnały

Praktycznym i zwykle stosowanym wzbogaceniem komunikacji za pomocą lorma są sygnały umowne dotyczące określonych sytuacji. Przykładem może być prośba "teraz nie mów", która wyrażana jest gestem położenia dłoni na plecach głuchoniewidomego.

Stosuje się różne skróty literowe lub gestowe dotyczące często powtarzających się słów czy okoliczności. Do elementów tej metody należą również komunikaty wyrażające:

• potwierdzenie: kilka szybkich dotknięć dłonią złożoną w piąstkę,
• zaprzeczenie: kilkakrotne potarcie wewnętrzną stroną otwartej dłoni,
• zamazanie błędu: jak zaprzeczenie - nie powtarzaj jednej litery, ale cały wyraz,
• koniec wyrazu: klepnięcie otwartą dłonią,
• niezrozumienie wyrazu, prośba o powtórzenie: zamknięcie dłoni w pięść.